Ai nên thận trọng khi dùng Cần núi?

Cần núi (Levisticum officinale): Dược liệu và nhóm đối tượng cần thận trọng

Cần núi (Levisticum officinale) là thảo dược thuộc họ Umbellifera (Apiaceae), là cây sinh năm ở vùng alp, phân phối ở miền đông nam Iran và miền đông Afghanistan. Theo nghiên cứu địa phương hóa học, dầu cần núi chứa đến 93,8% monoterpen, chủ yếu là beta-phellandrene và alpha-terpineol, và có hoạt chất khác nhau như tính estrogenic, gây apoptotic và chống vi khuẩn mycobacterium. Tại Iran, cây này được dùng truyền thống với tính hâm can (warming).

Tác dụng sinh học và bằng chứng khoa học

Nghiên cứu trên chuột và rất cơ thể thử nghiệm trên chuột nam Wistar cho thấy chiết xuất cần núi (LOE) tại liều 100–400 mg/kg trong một tuần có tác dụng bảo vệ hệ thần kinh thần kinh học, chống viêm và chống oxy hóa, giảm suy giảm học thuật do LPS gây ra. Ngoài ra, cây này còn được biết đến với tính chất giãi sãn tính và tiể mãn (spasmolytic, diuretic) từ rễ, nơi cũng chứa các hợp chất phthalide mới như 7-methoxy-3-propylidenephthalide. Nghiên cứu gần đây cũng khám phá cách dùng chiết xuất rễ cần núi như một biostimulant ức chế sinh học trong nông nghiệp, áp dụng vào trồng.

Theo nghiên cứu, Levisticum officinale được biết đến như một thảo dược với tính chất kháng oxy hóa và chống viêm ^[1]. Nghiên cứu cũng đã đánh giá tác dụng bảo vệ gan của chiết xuất nước cần núi chống lại độc tính của paraquat, một thuốc trừ cỏ có độc tính cao và gây độc nhiều cơ quan do tích lũy trong tế bào ^[2]. Paraquat chủ yếu bị chuyển hóa ở gan, vì vậy nghiên cứu đánh giá tác động của chiết xuất Levisticum officinale nước trên các yếu tố sinh học và trạng thái oxy hóa trong tế bào gan bị độc bởi paraquat ^[2].

Nhóm đối tượng cần thận trọng

Theo xác định an toàn thuốc thảo dược trong thai kỳ từ một nghiên cứu đa quốc gia năm 2016, Levisticum officinale (cùng với Leonarus cardiaca) được phân loại là thảo dược không nên dùng trong thai kỳ ^[3]. Lý do phân loại này dựa trên tính chất kích thích mạch kinh (emmenagogue) của thảo dược này — tức khả năng kích thích dòng chảy và hoạt động kinh nguyệt ^[3]. Do đó, phụ nữ mang thai hoặc đang mang thai cần thận trựng tránh sử dụng cần núi. Ngoài ra, do tính hâm can mạnh và có thể gây kích ứng, người dùng thuốc chống đông và các bệnh nhân có bệnh lý nội tạng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Kết luận

Cần núi (Levisticum officinale) có tiềm năng bảo vệ thần kinh, chống viêm, chống oxy hóa và bảo vệ gan dựa trên các nghiên cứu trên mô hình thí nghiệm. Tuy nhiên, do tính chất emmenagogue, thảo dược này được chỉ định là không an toàn cho thai phụ. Mọi người nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng lâu dài hoặc điều trị các bệnh lý cụ thể.