Ai nên thận trọng khi dùng Cát cánh?

Nhóm đối tượng cần thận trọng với Cát cánh

Cát cánh (Platycodon grandiflorum) – rễ khô của cây thuộc họ Hoa chuông (Campanulaceae), còn gọi là Bạch dược, kết cánh, cánh thảo – là thảo dược phổ biến tại Đông Á, vừa dùng trong y học truyền thống vừa được tiêu thụ như thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, không phải nhóm người nào cũng nên sử dụng cát cánh một cách tự do. Dưới đây là các nhóm cần thận trọng dựa trên bằng chứng khoa học.

Người tiểu đường và bệnh gan

Theo nghiên cứu trên chuột tiểu (2000), cát cánh có thể giảm triglyceride và cholesterol, đồng thời cải thiện kháng insulin ở chuột béo. Tuy nhiên, hiệu lực này chỉ được chứng minh ở mô hình động vật, chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy lợi ích tương tự ở con người. Với người có bệnh tiểu đường, đặc biệt là đang dùng thuốc điều trị đường huyết, việc dùng cát cánh có thể gây rối loạn đường huyết nếu không được theo dõi. Ngoài ra, vì cây này có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid và glucose, người bệnh gan cũng cần thận trọng, vì chất lượng tính chất hoạt chất có thể thay đổi tùy theo tình trạng gan.

Phụ nữ mang thai, cho con bú

Trong khi cát cánh thường được dùng để mở phổ hô hấp, giải đờm, hỗ trợ họng và tiết đờ mủ ^[1], nhưng không có nghiên cứu nào đủ để khẳng định an toàn cho thai nạn. HPLC chỉ ra rằng rễ cát cánh chứa nhiều loại platycodins, với tổng cộng 12 thành phần được xác định ^[2], tuy nhiên tác động của những hợp chất này đến thai kỳ chưa được làm rõ. Do đó, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên tránh dùng cát cánh trừ khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ.

Người dùng thuốc chống đông và kháng sinh

Một số nghiên cứu cho thấy cát cánh có thể ảnh hưởng đến hệ miễn và một số hoạt chất có tính ức chế enzyme. Người đang dùng thuốc chống đông máu (như warfarin) hoặc kháng sinh cần thận trọng khi kết hợp vì có thể làm thay đổi hiệu quả của thuốc. Ngoài ra, một glucomannan acetylated (PGP40-1) tách từ cát cánh mới được phát hiện có hoạt tính chống khối u yếu in vitro, tuy nhiên đây chỉ là nghiên cứu tính toán ban đầu, chưa áp dụng được vào điều trị lâm sàng.

Kết luận

Cát cánh là một thảo dược đa tác dụng, nhưng cần được sử dụng một cách thận trọng nhất là ở những nhóm người có bệnh nền, đang dùng thuốc, hoặc mang thai. Mọi quyết định dùng cát cánh cho mục đích điều trị nên dựa trên lời khuyên từ bác sĩ hoặc chuyên gia thảo dược có kinh nghiệm.