Ai nên thận trọng khi dùng Cỏ ngọt?

Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana): Dược liệu ngọt tự nhiên

Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana), còn gọi là cúc ngọt hay cỏ đường, là cây thân cỏ sống lâu năm thuộc họ Cúc, có nguồn gốc từ Paragoay (Nam Mỹ) ^[1]. Cây cao khoảng 100cm, cành phân nhánh, lá mọc đối xứng, hình mũi mác, rộng 15–30mm, dài 30–60mm, có lông mịn ^[1]. Cây được trồng rộng khắp thế giới nhờ nội dung cao các hợp chất ngọt tự nhiên ^[1].

Lịch sử sử dụng và hoạt chất chính

Trong lịch sử, thổ dân Garani dùng cây như thực phẩm ngọt và trị bệnh tim, huyết áp cao, béo phì ^[2]. Năm 1899, Bertoni mô tả khoa học, đến năm 1931 các nhà khoa học Pháp xác định stevioside và rebaudioside A là chất tạo độ ngọt chính ^[2]. Theo nghiên cứu, chiết xuất từ lá có hoạt tính chống oxy hóa cao hơn so với từ thân cây, qua các xét nghiệm ORAC và CAA ^[2]. Tuy nhiên, stevioside và rebaudioside A có giá trị ORAC thấp và không tạo độc tính tế bào ^[2].

Nhóm đối tượng cần thận trọng

Stevia rebaudiana được khuyến cáo cho bệnh nhân tiểu đường hoặc béo phì như thay thế đường do tính năng thấp calo ^[3]. Stevia giữ được mức stevioside cao nhất vào thời điểm hình thành nụ bông, thấp nhất trước và sau khi hình thành ^[3]. Tuy nhiên, công dụng và tác hại cụ thể cần nghiên cứu thêm ^[2].

Stevia rebaudiana chứa stevioside và rebaudioside A, đã được FDA xác nhận là an toàn (non-mutagenic, thấp calo, không độc) và được phê duyệt sử dụng tại nhiều quốc gia như Mexico, Anh, Hàn Quốc, Indonesia, Trung Quốc, Nam Mỹ, Canada, Nhật Bản ^[4]. Tuy nhiên, Stevia không phải là đường thay thế phổ biến do chưa có sự tin tưởng rộng rãi từ người dùng ^[1].

Lưu ý khi sử dụng

Cây Stevia sinh trưởng tốt ở môi trường ẩm nhưng không chịu đựng được điều kiện khô hạn, đây là áp lực môi trường nghiêm trọng ảnh hưởng đến sản xuất toàn cầu ^[5]. Nhà sản xuất cần áp dụng các chiến lược như kích thích hóa lãnh đạo để tăng năng suất hợp chất hoạt động ^[2].

Với công dụng thay thế đường cho bệnh nhân tiểu đường, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng lâu dài. Các nhà nghiên cứu khuyến nghị cần thực hiện thêm nghiên cứu về công dụng và tác hại cụ thể của Stevia ^[2].