Ai nên thận trọng khi dùng Củ gấu?

Nhóm đối tượng cần thận trọng khi dùng củ gấu

Củ gấu (Cyperus rotundus L.) có tính nóng mạnh và độc tính cao theo y học cổ truyền, do đó không phải ai cũng nên sử dụng. Một số nhóm người cần thận trọng bao gồm phụ nữ mang thai, cho con bú, người tiểu đường, người đang dùng thuốc chống đông máu, và trẻ em dưới 12 tuổi. Củ gấu có thể gây rối loạn tiểu hoá, tăng nhẹ đường huyết, và tương tác với một số loại thuốc do tác dụng chỉ thống mạnh. Ngoài ra, vì tính chất đắng cay mạnh, người dùng dài ngày có thể gây kích ứng dạ dày. Khi có bất kỳ bệnh nền nào trên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Cơ chế hoạt động và công dụng có bằng chứng khoa học

Theo nghiên cứu, tác nhân chống viêm và chống oxi hóa trong chloroform chiết xuất của Cyperus rotundus góp phần vào hiệu ứnh bảo vệ chống viêm ^[1]. Củ gấu còn được khảo sát có khả năng điều chỉnh biểu hiện gen cytokine liên quan tới bệnh viêm ruột thựng, đề xuất tiềm năng ứng dụng trong các bệnh lý viêm nền ^[1]. Một số nghiên cứu trên động vật chỉ ra rằng chiết xuất Cyperus rotundus có thể giảm tăng cân và cải thiện rối loạn chuyển hóa glucose do olanzapine gây ra, cho thấy tiềm năng hỗ trợ điều trị rối loạn metabolisme ^[2]. Tuy nhiên, hầu hết bằng chứng đến từ nghiên cứu trên động vật, chưa có đủ chứng minh lâm sàng trên người.

Phân biệt củ gấu tàu và củ gấu biển

Củ gấu tàu (Cyperus rotundus L.) và củ gấu biển (Cyperus stoloniferus Retz) thuộc cùng họ Cói nhưng khác loài, khác tính chất. Củ gấu biển thường được gọi là hương phụ biển, hải hương phụ, mọc ở vùng duyên biển như Móng Cái (Quảng Ninh), Tiền Hải (Thái Bình). Hai loại này khác nhau về hóa chất thành phần và tác dụng sinh học, do đó không thể thay thế cho nhau trong sử dụng. Khi mua, cần xác định rõ loài để tránh nhầm lẫn gây độc.

Kết luận thực hành

Củ gấu tàu có công dụng chỉ thống, ôn kinh, khu phong, trợ dương bổ hỏa, thường dùng nấu cháo với gạo nếp cho tê mỏi, đau nhức cơ. Tuy nhiên, do tính nóng mạnh và độc cao, người dùng cần lựa chọn liều lượng vừa phải, thời gian ngắn. Các nhóm đối tượng nhạy cảm nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng. Khoa học chưa chứng minh rõ lâm sàng trên người, nên không dùng như thuốc chính quyền.