Ashwagandha có tác dụng gì?

Ashwagandha (Withania somnifera): Công dụng và bằng chứng khoa học

Giới thiệu

Ashwagandha (Withania somnifera) là một dược liệu đã được sử dụng hàng ngàn năm trong y học Ayurveda, được phân loại là rasayana – nhóm thảo dược hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần, tăng cường khả năng chống chịu của cơ thể trước bệnh tật và môi trường độc hại ^[1]. Nhờ các thành phần hoạt chất như withanolide A, withanolide D, withaferin A và withaniamides, ashwagandha được cho là có tác dụng regenerative và adaptogenic ^[2].

Công dụng đã có bằng chứng

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng các chế phẩm ashwagandha có thể có hiệu quả đối với chứng mất ngủ và căng thẳng [Dữ kiện nội bộ]. Tuy nhiên, bằng chứng chưa đủ rõ ràng về tác dụng của nó đối với chứng lo âu [Dữ kiện nội bên]. Một bài đánh giá hệ thống và phân tích meta-analysis năm 2025 cho rằng ashwagandha là một chất điều chỉnh thích ứng (adaptogen) với tính chất chống căng thẳng, hỗ trợ nhận thức và kháng viêm, có tiềm năng lợi ích cho các triệu chứng sức khỏe tinh thần ^[3].

Có một số bằng chứng hạn chế cho thấy việc sử dụng ashwagandha trong thời gian từ 2 đến 4 tháng có thể làm tăng mức testosterone và cải thiện chất lượng tinh trùng [Dữ kiện nội bộ].

Nghiên cứu trên chuột cho thấy ashwagandha có khả năng ngăng chặn quá trình lipid peroxidation do đồng gây ra và bảo vệ các enzyme chống oxy hóa trong dãy chất xát (spinal cord) của chuột già ^[1]. Ngoài ra, một số nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng gần đây đã khám phá vai trò của Withania somnifera trong phòng và điều trị lão hóa viêm (inflammaging) – một trạng thái viêm hệ thống thấp cấp kéo dài thường thấy ở người cao tuổi ^[2].

Những lưu ý quan trọng

Ashwagandha có thể an toàn khi dùng trong thời gian ngắn (lên đến 3 tháng) [Dữ kiện nội bộ]. Tuy nhiên, chưa có đủ thông tin để kết luận về tính an toàn khi sử dụng lâu dài.

Ở một số người, các chế phẩm ashwagandha có thể gây ra các phản ứng phụ bao gồm buồn ngủ, khó chịu ở dạ dày, tiêu chảy và nôn mửa [Dữ kiện nội bộ]. Một số trường hợp hiếm gặp đã ghi nhận mối liên hệ giữa tổn thương gan và việc sử dụng thực phẩm bổ sung ashwagandha.

Ashwagandha không nên được sử dụng bởi:

• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú
• Người sắp phẫu thuật
• Người mắc rối loạn tự miễn hoặc rối loạn tuyến giáy
• Người mắc uncông thư tuyến tiền liệt nhạy cảm với hormone (do ashwagandha có thể tăng nồng độ testosterone)

Ngoài ra, có bằng chứng cho thấy ashwagandha có thể tương tác với nhiều loại thuốc, bao gồm thuốc trị tiểu đường, thuốc hạ huyết áp, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc an thần, thuốc chống co giật và thuốc hormone tuyến giáy [Dữ kiện nội bản]. Một nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tác động của ashwagandha đối với các enzyme cytochrome P450 chưa được làm rõ hoàn toàn, do đó cần thận trọng khi kết hợp với thuốc điều trị bệnh ^[4].

Những điều cần lưu ý khi cân nhắc sử dụng

Hiện chưa có đủ bằng chứng để xác định liệu ashwagandha có hữu ích cho bất kỳ tình trạng sức khỏe nào khác như hen suyễn, hiệu suất thể thao, chức năng nhận thức, bệnh tiểu đường, mãn kinh hay vô sinh nữ [Dữ kiện nội bản]. Đặc biệt, không có đủ bằng chứng chất lượng cao cho thấy ashwagandha hữu ích trong điều trị COVID-19.

Kết luận

Ashwagandha là một dược liệu có nhiều tính năng thú vị và lịch sử sử dụng lâu đời. Một số công dụng như hỗ trợ giấc ngủ, giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng tinh trùng đã có một số bằng chứng hỗ trợ. Tuy nhiên, nhiều khẳng định về công dụng của ashwagandha vẫn chưa được chứng minh bằng bằng chứng khoa học vững chắc. Trước khi sử dụng ashwagandha, đặc biệt là kết hợp với thuốc đang dùng, nên tham khảo ý kiến với bác sĩ hoặc chuyên gia dược lâm sàng để đảm bảo an toàn và tránh các tương tác không mong muốn.