Bằng chứng khoa học hiện có về Cam đắng

Giới thiệu chung

Cam đắng (Citrus) là loại trái cây thuộc họ cam tươi, có vị chua đắng đặc trưng, còn gọi là cam chua, cam ngựa hoặc cam Trung Quốc. Trái cây có thể tiêu thụ tươi hoặc dùng pha trà, nước ép, thạch, đồ ngọt, cũng như tìm thấy dưới dạng tinh dầu trong cửa hàng thực phẩm sức khỏe. Theo một số nguồn, am đắng có tác dụng chống viêm, sát trùng, thư giãn, tiêu hóa và lợi tiểu, có thể hỗ trợ điều trị tiêu hóa kém, mất ngủ, căng thẳng, đau đầu hoặc táo bón. Tuy nhiên, các nguồn khác chỉ ra rằng trái cây ngọt hơn thường ít dinh dưỡng và giảm một số lợi ích sức khỏe quan trọng, trong khi cam đắng vẫn giữ được nhiều chất dinh dưỡng tốt hơn.

Bằng chứng khoa học từ nghiên cứu hệ thống

Theo một bài tổng hợp hệ thống các nghiên cứu lâm sàng về các chất chống oxy hóa thuộc họ cam tươi, bằng chứng cho thấy các hợp chất này có hoạt động chống viêm và ức chế miễn dịch, nhưng kết quả vẫn chưa đồng nhất giữa các nghiên cứu ^[1]. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu quả điều trị các bệnh lý viêm mạn tính từ cam đắng còn hạn chế và cần thêm nghiên cứu lớn để khẳng định.

Một bài đánh giá hệ thống kèm phân tích meta-analysis từ các mô hình động vật cho đến nghiên cứu nhân bản cho thấy chiết xuất cam tươi có khả năng giảm mức cholesterol toàn phần, triglycerides và LDL, đồng thời tăng mức HDL. Cụ thể, trong các nghiên cứu tiền lâm sàng, mức giảm lần lượt là -41.76 mg/dL, -44.28 mg/dL và -27.45 mg/dL với mức tăng HDL là 4.25 mg/dL. Kết quả tương tự cũng được quan sát trong các nghiên cứu lâm sàng, nơi các loài cam gây giảm mức cholesterol toàn phần, triglycerides và LDL lần lượt là -42.03 mg/dL, -62.41 mg/dL và -37.76 mg/dL ^[2].

Những hạn chế cần lưu ý

Mặc dù có một số kết quả khả hứng, nhưng cần lưu ý rằng đa số bằng chứng hiện tại vẫn dựa trên nghiên cứu động vật hoặc các nghiên cứu lâm sàng nhỏ. Bài tổng hợp về các chất chống oxy hóa cam tươi chỉ ra rằng bằng chứng cho các bệnh tự miễn vẫn còn tranh cãi, chưa đủ để kết luận chắc chắn về hiệu quả điều trị ^[1]. Ngoài ra, các nghiên cứu về tác dụng chống viêm, thư giãn, tiêu hóa hay lợi tiểu của cam đắng thường chưa được kiểm chứng qua các nghiên cứu ngẫu nhiên có kiểm soát thực sự.

Kết luận

Cam đắng (Citrus) là loại trái cây giàu chất dinh dưỡng và có nhiều tác dụng được người dân truyền thống tin dùng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ ở mức độ sơ bộ, đặc biệt trong các nghiên cứu về hlipid máu và một số hoạt chất chống oxy hóa. Với các triệu chứng tiêu hóa kém, mất ngủ, căng thẳng hoặc táo bón, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng lâu dài. Các nghiên cứu lớn với mẫu số đại diện và thời gian theo dõi dài hạn là cần thiết để đánh giá chính xác lợi ích và rủi ro của cam đắng trong điều trị các bệnh lý cụ thể.