Bằng chứng khoa học hiện có về Cỏ ngọt

Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana): Tổng hợp bằng chứng khoa học

Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana), còn gọi là cúc ngọt hay cỏ đường, là cây thân cỏ sống lâu năm thuộc họ Cúc, có nguồn gốc từ Paragoay (Nam Mỹ). Cây cao khoảng 100cm, cành phân nhánh, lá mọc đối xứng, hình mũi mác, rộng 15–30mm, dài 30–60mm, có lông mịn. Lá hái khi cây sắp ra hoa, phơi hay sấy khô để dùng. Trong lịch sử, thổ dân Garani dùng cây như thực phẩm ngọt và trị bệnh tim, huyết áp cao, béo phì. Năm 1899, Bertoni mô tả khoa học, đến năm 1931 các nhà khoa học Pháp xác định stevioside và rebaudioside A là chất tạo độ ngọt chính. Theo nghiên cứu, chiết xuất từ lá có hoạt tính chống oxy hóa cao hơn so với từ thân cây, qua các xét nghiệm ORAC và CAA. Tuy nhiên, stevioside và rebaudioside A có giá trị ORAC thấp và không tạo độc tính tế bào. Cỏ ngọt thường dùng như thay thế đường cho bệnh nhân tiểu đường, nhưng công dụng và tác hại cụ thể cần nghiên cứu thêm.

Hoạt chất chính và tính chất sinh học

Stevioside và rebaudioside A là hai glycoside ngọt chính trong lá cỏ ngọt, chịu trách nhiệm chính cho khả năng thay thế đường. Theo nghiên cứu, chiết xuất từ lá có hoạt tính chống oxy hóa cao hơn so với từ thân cây, qua các xét nghiệm ORAC và CAA. Tuy nhiên, stevioside và rebaudioside A có giá trị ORAC thấp và không tạo độc tính tế bào. Điều này đề xuất rằng hoạt tính chống oxy hóa của cỏ ngọt có thể đến từ các hợp chất phụ trợ khác ngoài hai glycoside chính.

Công dụng tiềm năng: Bằng chứng từ nghiên cứu động vật

Stevia (Stevia rebaudiana Bertoni) is a natural herb with biological activities such as anticancer, antidiabetic, anticardiovascular disease, anti-inflammatory, and antimicrobial ^[1]. The current systematic review and meta-analysis of previously published data were performed to assess the antidiabetic effect of stevia leaves ^[1]. Three electronic databases (PubMed, CENTRAL, and DOAJ) had been used for searching articles published before September 2020 ^[1]. Meta-analysis via random-effect model had been applied to evaluate tổng hợp kết quả từ các nghiên cứu trên mô hình động vật ^[1].

Stevia rebaudiana Bertoni is a perennial shrub with zero calorie content that has been increasing in popularity for its potential use as an adjuvant in the treatment of obesity ^[2]. Despite stevia's minimal systemic absorption, studies have been promising regarding its potential benefits ^[2]. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng hỗ trợ lợi ích chung cho sức khỏe con người là không đủ ^[2].

Hạn chế và thách thức trong nghiên cứu

The level of evidence supporting general benefits to human health is insufficient ^[2]. We conducted a review of the literature summarizing the current knowledge and role in human disease ^[2]. Mặc dù các nghiên cứu trên mô hình động vật cho kết quả đầu khảo khả quan, nhưng chuyển đổi sang chứng minh lợi ích cho con người còn gặp nhiều thách thức. Cỏ ngọt thường dùng như thay thế đường cho bệnh nhân tiểu đường, nhưng công dụng và tác hại cụ thể cần nghiên cứu thêm.

Kết luận

Cỏ ngọt là một nguồn thay thế đường tự nhiên với hồ sơ an toàn chung được công nhận. Các nghiên cứu động vật đã chỉ ra nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng bao gồm tác dụng kháng oxy hóa, chống viêm, và hỗ trợ điều trị tiểu đường ^[1]. Tuy nhiên, mức độ bằng chứng hỗ trợ lợi ích cho sức khỏe con người thực sự là không đủ ^[2]. Người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng cỏ ngọt như một phần của kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường hoặc béo phì.