Bí đao trong ẩm thực và y học cổ truyền

Bối cảnh dùng thuốc truyền thống

Bí đao (Benincasa hispida), còn gọi là đông qua, là thân thảo dây leo bằng tua cuộn, thuộc họ Bí (Cucurbitaceae). Thân và lá phủ lông cứng, hoa vàng đơn tính, quả thuôn dài, chứa nhiều hạt trắng. Loài này được trồng rộng tại châu Á, làm thực phẩm và có dùng trong thuốc truyền thống. Theo một số nghiên cứu, hạt và quả bí đao chứa hợp chất có hoạt tính kháng oxy hóa, ức chỉnh tăng trưởng tế bào ung thư vú âm tính (theo nghiên cứu trên tế bào), và ảnh hưởng đến đường huyết. Tuy nhiên, công dụng chữa bệnh cụ thể chưa được chứng minh rõ ràng ở người, và nguồn tham khảo còn hạn chế về liệu trình, liều dùng an toàn.

Dùng thuốc truyền thống vs bằng chứng hiện đại

Theo nguồn tham khảo, Benincasa hispida là cây leo hàng năm nguyên thủy từ châu Á với nhiều công dụng trị bệnh trong y học truyền thống. Đánh giá này nhằm thảo luận về các hồ sơ dược lý sinh học, hoá lý trị dược và cơ chế phân tử được nêu trong các nghiên cứu thí nghiệm tiền lâm và đánh giá an toàn độc tính để đánh giá tiềm năng trị liệu của nhóm này ^[1].

Benincasae Exocarpium (BE, Dongguapi trong tiếng Trung), tức là vỏ ngoài khô của quả bí đao, là một trong những thảo dược Trung Quốc có nguồn gốc từ cùng một loài thực phẩm và thuốc. Đến nay, đã cô đọng được 43 hợp chất từ BE bao gồm các flavonoid, alkaloid, tannin, axit phenolic, chất xơ hòa tan và carbohydrate. Nghiên cứu dược lý hiện đại và thực hành lâm sàng cho thấy BE có tác dụng tiểu mật, hạ lipid, hạ đường huyết, kháng oxy hóa và kháng khuẩn ^[2].

Công dụng được nghiên cứu trên tế bào

Một nghiên cứu mục tiêu điều tra lợi ích điều trị có thể của chiết xuất bí đao như một liệu pháp phụ trợ cho unig thư vú. Mặc dù các nghiên cứu trước đã chỉ ra tác dụng chống unig của nhiều thành phần khác nhau của bí đao bao gồm cả trái và lá, nhưng vẫn còn thiếu nghiên cứu về ứng dụng hạt bí đao trong điều trị unig thư, đặc biệt là Unig thư vú tiêu cực ^[3].

Hạn chế và cần thêm nghiên cứu

Mặc dù các nghiên cứu tiền lâm và trên tế bào cho thấy hoạt tính kháng oxy hóa, ức chế tăng trưởng tế bào Unig thư vú âm tích và tác động đến đường huyết, nhưng công dụng chữa bệnh cụ thể của bí đao chưa được chứng minh rõ ràng ở người. Nguồn tham khảo còn hạn chế về liệu trình, liều dùng an toàn. Bí đao được dùng rộng rãi như thực phẩm và trong y học truyền thống, nhưng người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược lý trước khi dùng để điều trị bệnh lý cụ thể.