Cây óc chó trong ẩm thực và y học cổ truyền

Bối cảnh dùng truyền thống

Cây óc chó (Juglans regia) được truyền dẫn sử dụng từ thời cổ đại ở khu vực Địa Trung Hải và Trung Á. Theo một số nguồn, hầu hết các bộ phận của cây — bao gồm cả hạt, vỏ, lá và vỏ cây — đều đã được dùng để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Trong y học cổ truy thống, hạt óc chó được tin là hỗ trợ sức khỏe tim mạch, bổ thận, chống lão hóa, nhuận trường và tiêu thũng. Một số khu vực còn dùng kết hợp hạt óc chó với rượu hoặc lá hẹ để giảm đau, nhưng cách dùng này mang tính kinh nghiệm, chưa được kiểm chứng khoa học.

Phân biệt với bằng chứng hiện đại

Mặc dù có nhiều tuyên bố về công dụng chữa bệnh từ phương pháp truyền thống, nhưng các công dụng cụ thể như “chữa bệnh hở van tim” hay “bổ thận cố tinh” chủ yếu dựa trên kinh nghiệm lâm thường. Theo nghiên cứu năm 2023, Juglans regia Linn. là một loài thực vật thuốc có tiềm năng điều trị nhiều bệnh, nhưng việc khẳng định các hoạt chất hoạt động và kiểm nghiệm tính năng lượp lẻ chưa được hoàn thiền ^[1]. Một đánh giá toàn diện năm 2024 cũng chỉ ra rằng dù có tiềm năng thú vị từ các hợp chất sinh học hoạt tính, nhưng cần thêm nghiên cứu để khẳng định tác dụng lâm sàng rõ rệt ^[2].

Hạn chế của bằng chứng khoa học

Một số nghiên cứu phục vụ chức năng sinh học đã được thực hiện. Theo nghiên cứu năm 2016, Juglans regia Linn. đã được dùng trong y học truyền thống để điều trị nhiều bệnh như tiểu đường, viêm khớp, hen suyễn, viêm da, rối loạn tuyến giác mạc và nhiễm trùng, nhưng các cơ chế hoạt động cụ thể vẫn chưa được làm rõ ^[3]. Ở một số khu vực như Morocco, trích chất từ vỏ cây óc chó đã được kiểm nghiệm để đánh giá tác dụng chống tiểu đường và kháng khuẩn, và thậm chí đã có bước thử lâm sàng nhỏ với viên nén 100mg chiết xuất lá óc chó ở bệnh nhân tiểu đường ^[4]. Nghiên cứu năm 2014 cũng chỉ ra rằng chiết xuất lá óc chó có thể ức chế enzyme PTP1B và tăng hấp thu glucose trong mô, nhưng đây là nghiên cứu in vitro, chưa áp dụng cho người ^[5].

Kết luận

Dù có nền tảng sử dụng lâu đời và một số bằng chứng khoa học ban đầu như ức chế enzyme liên quan đến tiể đường hoặc tăng hấp thu glucose trong mô, nhưng hầu hết các công dụng điều trị bệnh của óc chó vẫn dựa trên kinh nghiệm truyền thống. Các nghiên cứu lâm sàng ở con người còn hạn chế, chưa đủ để khẳng định liệu pháp cụ thể. Do đó, bất kỳ ai có nhu cầu sử dụng óc chó để hỗ trợ sức khỏe nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược liệu, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc khác.