Chà là: thành phần và cơ chế tác động

Hoạt chất chính và nguồn gốc hóa học

Chà là (Phoenix dactylifera) chứa nhiều lớp hợp chất hoạt chất bao gồm các polyketide, terpenoid, lectin và các hợp chất phenolic. Nghiên cứu cô lập từ fungus Neopestalotiopsis clavispora AL01, một loài nấm gây bệnh trên lá chà là, đã cho khách hàng sáu metabolit phụ mới (1-6) cùng 11 hợp chất đã biết, trong đó có một hợp chất tự nhiên mới (7), được xác định bằng phân tích NMR 1D/2D và khối lượng khí qua hơi mang điện tích cao ^[1]. Những hợp chất này cho thấy tiềm năng sinh học cần nghiên cứu thêm.

Cơ chế chống oxy hóa và bảo vệ thần kinh

Hạt chà là đã được chứng minh có tác dụng cải thiện mô hình bệnh Alzheimer ở chuột thông qua tăng cường hoạt động enzyme chống oxy hóa và nồng độ truyền thái thần kinh trong mô hình não ^[2]. Nghiên cứu này cũng chỉ ra sự tương tác tiềm năng giữa các hợp chất từ chà là và protein liên quan đến Alzheimer thông qua docking studies, đồng thời cung cấp bằng chứng bảo vệ mô thông qua nghiên cứu histopathological ^[2]. Tuy nhiên, đây chỉ là thông tin cơ bản cần nghiên cứu sâu hơn.

Hoạt chất chống uncơ và ứng dụng lẫn nhau

Trái cây chà là còn được nghiên cứu về tác dụng chống uncơ. Nghiên cứu dự đoán các peptide kháng uncơ từ lectin thực của chà là cho thấy hoạt chất này có thể có tác dụng đồng trùng với mitotane trong điều trị uncơ thượng đồ thị ^[3]. Ngoài ra, chiết xuất từ tim chà là ở Irak cũng được báo cáo có hoạt chất chống oxy hóa và khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư ^[4].

Tác dụng chống viêm trong bệnh COVID-19

Một nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng kép ngẫu nhiên đã chỉ ra rằng chiết xuất lá chà là có khả năng verbessern inflammatory markers như CRP, ESR, WBC, LDH và cải thiện áp suất oxy (PaO2) ở bệnh nhân COVID-19 nhẹ đến vừa ^[5]. Nghiên cứu đề xuất hành động in vitro của chiết xuất có thể giúp giảm tử vong ở bệnh nhân COVID-19 kèm nhiễm trùng khuẩn hoặc nấm phụ cận, tuy nhiên cần thêm nghiên cứu để khẳng định cơ chế chính xác ^[5].

Kết luận

Chà là là nguồn thực phẩm và dược liệu phong phú với nhiều hoạt chất sinh học tiềm năng. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh, khả năng chống Uncơ và tác dụng chống viêm. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu hiện tại chỉ cung cấp thông tin cơ bản hoặc kết quả tính toán ban đầu. Người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng chà là để điều trị bất kỳ tình trạng bệnh lý cụ thể nào.