Cỏ mực có tác dụng phụ hoặc lưu ý gì không?

Cỏ mực (Eclipta prostrata): Dược liệu phổ biến và lưu ý sử dụng

Cỏ mực (Eclipta prostrata L., họ Cúng - Asteraceae), còn gọi là hạn liên thảo, nhọ nồi, là thảo dược phổ biến trong y học cổ truyền. Cây mọc hoang khắp Việt Nam, thích ẩm, thích nắng, cao tới 80cm, thân và lá có lông cứng. Tên gọi xuất phát từ nước chảy ra như mực đen khi vò nát. Theo nguồn tham khảo, cỏ mực có tác dụng mát máu, bổ huyết, sao đen chảy máu, uống cầm được ngay.

Tác dụng và cơ chế hoạt chất

Nghiên cứu cho thấy cỏ mực chứa nhiều hợp chất hoạt chất như dẫn xuất thiophene, thuốc phấn, triterpene, flavonoid, polyacetylene, polypeptide và coumestan. Các hợp chất chức năng của cây có thể ho agiảm như chất giảm oxit hoá trong lĩnh vực nanoparticle ^[1]. Một số nghiên cứu đề xuất cây hỗ trợ bảo vệ gan, cầm máu, kháng khuẩn, cải thiện tiêu hóa, nhưng cần lưu ý sử dụng đúng cách để đảm bảo an toàn.

Tác dụng miễn dịch và bảo vệ thận

Nghiên cứu trên mẫu thực nghiệm cho thấy chiết xuất ethyl acetate từ cỏ mực (EAEEP) có thể tăng chỉ số spleen index, mức hemolysin trong serum và cải thiện phản ứng quá khứ hạn chế (DTH) ở chuột bị suy giảm miễn dịch do cyclophosphamide hoặc hydrocortisone gây ra ^[2]. Song hành với đó, nghiên cứu khác chỉ ra rằng chiết xuất metanol từ lá Eclipta alba có tác dụng bảo vệ thận tích cực đối với chuột Sprague Dawley bị độc tính từ gentamicin ^[3].

Nghiên cứu về tác động xương và dược lượng tử

Theo nghiên cứu năm 2010, các thành phần bay hơi và chiết xuất etanolic từ cỏ mực có thể ảnh hưởng tới sự nhân lên và phân biệt của osteoblast chính ^[4]. Nghiên cứu năm 2018 phát triển phương pháp UPLC-MS/MS nhạy và cụ thể để điều tra dược lượng tử và phân phối mô của chiết xuất cỏ mực, phát hiện bảy hợp chất chính bao gồm ecliptasaponin IV, ecliptasaponin A, apigenin, 3'-hydroxybiochanin A, luteolin ^[5].

Lưu ý an toàn khi sử dụng

Mặc dù cỏ mực được chứng minh có nhiều tác dụng tích cực, nhưng cần lưu ý một số vấn đề. Trước tiên, cây có thể gây dị ứng ở một số người nhạy cảm với họ Cúng. Thứ hai, liều dùng cần được điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp, tránh dùng quá liều gây độc tích lũy. Cuối cùng, người mang thai, cho con bú, hoặc đang dùng thuốc chống đông không nên dùng cây này mà không có chỉ định của bác sĩ. Khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, cần ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế ngay.