Có nên dùng Cần núi thường xuyên không?

Cần núi (Levisticum officinale): Tổng quan dược liệu và hoạt chất chính

Cần núi (Levisticum officinale) là thảo dược thuộc họ Umbellifera (Apiaceae), là cây sinh năm ở vùng alp, phân phối ở miền đông nam Iran và miền đông Afghanistan. Theo nghiên cứu địa phương hóa học, dầu cần núi chứa đến 93,8% monoterpen, chủ yếu là beta-phellandrene và alpha-terpineol, và có hoạt chất khác nhau như tính estrogenic, gây apoptotic và chống vi khuẩn mycobacterium. Tại Iran, cây này được dùng truyền thống với tính hâm can (warming). Ngoài ra, cây này còn được biết đến với tính chất giãi sãn tính và tiểu mãn (spasmolytic, diuretic) từ rễ, nơi cũng chứa các hợp chất phthalide mới như 7-methoxy-3-propylidenephthalide.

Tác dụng bảo vệ hệ thần kinh và chống viêm

Nghiên cứu trên chuột và rất cơ thể thử nghiệm trên chuột nam Wistar cho thấy chiết xuất cần núi (LOE) tại liều 100–400 mg/kg trong một tuần có tác dụng bảo vệ hệ thần kinh thần kinh học, chống viêm và chống oxy hóa, giảm suy giảm học thuật do LPS gây ra. Theo nghiên cứu, "Levisticum officinale is known as a medicinal plant with antioxidant and anti-inflammatory properties" ^[1]. Nghiên cứu cụ thể chỉ ra: "The current study was designed to investigate the neuroprotective impacts of treadmill running and Levisticum officinale on lipopolysaccharide (LPS)-induced learning and memory impairments and neuroinflammation" ^[1]. Kết quả cho thấy: "Neuroinflammation plays an essential role in the pathogenesis of Alzheimer's disease" và "The preventive effect of physical exercise on attenuating neuroinflammation has not been completely defined" ^[1].

Hạn chế bằng chứng và cần nghiên cứu thêm

Mặc dù có một số nghiên cứu cho thấy tính chất chống viêm và bảo vệ thần kinh của cần núi, nhưng hầu hết bằng chứng đến từ nghiên cứu trên chuột và cơ thể thử nghiệm. Nghiên cứu gần đây cũng khám phá cách dùng chiết xuất rễ cần núi như một biostimulant ức chế sinh học trong nông nghiệp, áp dụng vào trồng. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người để kết luận chắc chắn về hiệu quả điều trị các bệnh thần kinh hoặc viêm hệ thần kinh ở con người. Các nghiên cứu về dược động học và an toàn dùng lâu dài trên người cũng còn hạn chế.

Ứng dụng tiềm năng và cần lưu ý

Ngoài các tác dụng trên, cây này còn được biết đến với tính chất giãi sãn tính và tiể mãn từ rễ. Nghiên cứu từ Iran cho thấy rằng chiết xuất rễ cần núi có thể được sử dụng như một biostimulant ức chế sinh học trong nông nghiệp. Tuy nhiên, do chứa các hợp chất hoạt chất mạnh như monoterpen và phthalide, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược trước khi sử dụng lâu dài, đặc biệt nếu có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc. Hiện chưa có đủ bằng chứng để đề xuất cần núi như một phương pháp điều trị chính thức cho bất kỳ bệnh nào.