Có nên dùng Chay Bắc Bộ thường xuyên không?

Giới thiệu chung

Chay Bắc Bộ (Artocarpus tonkinensis) là cây thuộc họ Dâu (Moraceae), quen thuộc ở miền Bắc Việt Nam và miền Bắc Trung Quốc. Theo các nghiên cứu khoa học, cây này đã được dùng trong y học cổ truyền Việt Nam để điều trị đau nhức xương khớp và bệnh viêm khớp. Một số hợp chất từ lá và thân cây đã được cô đọng và chứng minh có hoạt tính kháng viêm, ức chế phát triển tế bào Ung thư ở mô hình thí nghiệm trên chuột. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bố cục gen quần di sự của chloroplast cây này dài 160.987 cặp bazơ, chứa 130 gen bao gồm 85 gen mã hóa protein, 37 gen tRNA và 8 gen rRNA. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu đều ở mô hình thí nghiệm; chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị trên người.

Hoạt tính kháng viêm

Theo một nghiên cứu năm 2005, nhà khoa học đã chuẩn bị dịch chiết ethyl acetate (EtOAc) từ lá và rễ cây Chay Bắc Bộ và kiểm nghiệm tính kháng viêm trên mô hình viêm khớp do collagen gây ra ở chuột ^[1]. Kết quả cho thấy dịch chiết này có khả năng giảm đáng kể mức độ viêm trong mô hình thí nghiệm này. Ngoài ra, một nghiên cứu năm 2020 cũng chỉ ra rằng dịch chiết lá Chay Bắc Bộ có thể ức chế phát triển của tế cầu Th17 và bảo vệ chuột trong mô hình viêm khớp do collagen gây ra ^[2]. Những kết quả này cho thấy tiềm năng của cây trong điều trị các bệnh lý viêm khớp, nhưng cần được xác minh trên người mới có thể tin cậy.

Hoạt tính chống unc hình thái

Một hợp chất được cô đọng từ lá Chay Bắc Bộ mang tên maesopsin 4-O-beta-glucoside (TAT2) đã được kiểm tra trên mô hình chuột mang khối u phổi (LLC). Nghiên cứu năm 2016 cho thấy TAT2 có khả năng ức chế phát triển khối u khi so sánh với nhóm đối chứng không điều trị, đặc biệt ở liều dùng bằng động tính theo cân nặng ^[3]. Tuy nhiên, đây chỉ là kết quả trên mô hình thí nghiệm động vật; chưa có bằng chứng nào cho thấy hiệu quả này được lặp lại ở người.

Cần lưu ý và hạn chế bằng chứng

Phần lớp nhiều nghiên cứu về Chay Bắc Bộ mới chỉ ở mô hình thí nghiệm trên chuột hoặc thí nghiệm tế bào. Không có nghiên cứu lâm sàng trên người nào được ghi nhận để khẳng định liệu pháp và liều dùng an toàn hiệu quả. Do đó, việc sử dụng Chay Bắc Bộ như một phương pháp điều trị cho bệnh viêm khớp hay ung thư chưa được khuyến cáo y khoa. Bất kỳ ai đang cần điều trị các bệnh trên nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế chuyên khoa.