Cóc mẵn trong ẩm thực và y học cổ truyền

Bối cảnh dùng truyền thuyền và bằng chứng hiện đại

Trong y học cổ thống, Cóc mẵn (Centipeda minima) thường được dùng dưới dạng thuốc nấu, thang, hoặc giã nát để điều trị các bệnh da, viêm khớu, hoặc như một chất bổ huyết khí. Cách dùng này dựa trên kinh nghiệm truyền lời, được truyền miệng qua nhiều thế hệ, nhưng thiếu cơ sở khoa học kiểm chứng.

Nhận dạng và phân loại hiện đại

Để khắc phục hạn chế trên, các nghiên cứu đã thiết lập phương pháp nhận dạng dược liệu bao gồm nhận dạng đặc trưng, vi mô và TLC, với breviline là chuẩn hoá học cho TLC. Ngoài ra, nghiên cứu hoàn chỉnh gen chloroplast (152.351 bp) bằng sequencing Illumina, chứa 127 gen, cung cấp công cụ phân lập và xác định chính xác hơn cho Cóc mẵn. Nghiên cứu xây dựng phylopylogeny dựa trên DNA nhân và chloroplast cũng giúp phân bố quan hệ phả cận rõ ràng hơn.

Hoạt tính sinh học được kiểm chứng

Theo nghiên cứu, chiết xuất nước hoặc etanol có tác dụng tiêu giảm sâu Buccinum (O. hupensis) với LC50, đạt 100% sát số ở >2.0 g/L sau 5 ngày. Đây là bằng chứng hiện đại đầu tiên khẳng định tính năng hoặc trong điều trị sâu bệnh cho thuyền, khác biệt hoàn toàn với cách dùng truyền thuyền chưa được kiểm chứng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu

Tuy nhiên, công dụng khác chưa rõ ràng, cần nghiên cứu bổ sung. Nhiều tính năng sinh học của Cóc mẵn vẫn chưa được chứng minh bằng thí nghiệm hiện đại, nên việc dùng thuốc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược liệu trước khi áp dụng vào điều trị.