Củ nần: thành phần và cơ chế tác động

Hoạt chất chính và cơ chế đã biết của củ nần (Dioscorea hispida)

Củ nần (Dioscorea hispida), còn gọi là Ubi Gadong ở Malaysia, là một loài cây cây củ độc chứa alkaloid dioscorine. Nguồn tham khảo cho thấy, cây này có hơn 600 loài phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Alkaloid từ củ này có thể gây buồn nôn, chóng mặt, ngủ giấc và buồn ngủ ở con người. Tuy nhiên, tinh bột từ củ nần có thể ăn được sau khi loại bỏ hợp chất độc hại. Nghiên cứu SEM cho thấy hạt tinh bột có hình đa diện, kích thước từ 1.8 microm đến 3.5 microm, khác biệt với các loài Dioscorea khác do nguồn gốc sinh học và môi trường trồng khác nhau.

Đối tượng hoạt chất sinh học và tác dụng

Nghiên cứu Gene Expression Profiling associated with Hepatoxicity in Pregnant Rats treated with Ubi Gadong (Dioscorea hispida) Extract (2017) cho biết, Dioscorea hispida (D.hispida) là một trong những loại cây củ dẻo nhất tại Malaysia và được gọi là 'ubi gadong'. Mặc dù có lo ngại về tác dụng độc hại, cây này vẫn được biết đến với giá trị điều trị nhờ sự hiện diện của các hợp chất sinh học hoạt động như saponin. Nghiên cứu này được thực hiện để xác định các thay đổi trong hồ sơ ekien bằng cách sử dụng RT2 Profiler PCR Array trên chuột mang thai bị độc hại do D.hispida gây ra. Việc xác định các saponin thụ độn từ D.hispida cũng được thực hiện trong nghiên cứu này ^[1].

Rủi ro độc tính và nguy cơ sức khỏe

Theo Bệnh viện huyện Kon Chro (Gia Lai), vào ngày 25/10/2012, 8 bệnh nhân nam từ Phù Mỹ (Bình Định) nhập viện với triệu chứng đau đầu, đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy sau khi ăn củ nần tươi. Các bệnh nhờ được chẩn đoán ngộ độc do tiếp xúc với củ nần chưa qua xử lý. Trường hợp này nhấn mạnh tính độc và nguy cơ nhầm lẫn với các loại rễ củ khác khi không biết cách xử lý.

Kết luận và kiến nhận

Củ nần chứa các alkalo độc hại như dioscorine, gây ra các triệu chứng đau đầu, đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy khi tiếp xúc trực tiếp. Tuy nhiên, sau khi qua xử lý để loại bỏ các hợp chất độc, tinh bột từ củ nần trở nên ăn được và có thể sử dụng trong chế biến thực phẩm. Nghiên cứu cho thấy cây này cũng chứa các hợp chất sinh học như saponin mang lại giá trị điều trị tiềm năng, nhưng cần được nghiên cứu thêm để đánh giá an toàn và hiệu quả sử dụng. Khi có ý định sử dụng củ nần hoặc các sản phẩm chứa củ nần, nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế hoặc dược sĩ để tránh rủi ro độc tính.