Dã quỳ có tác dụng gì?

Giới thiệu chung

Dã quỳ (Tithonia diversifolia) là thực vật thuộc họ Cúc lao, quốc tế biết đến với tên khoa học Tithonia diversifolia. Loài này bản địa hóa ở Mexico và khu vực Trung Mỹ, nhưng sau khi được giới thiệu như cây trang trí, đã lan truyền nhanh chóng và tự nhiên hóa ở hơn 70 quốc gia khác nhau. Dã quỳ có khả năng thích ứng cao, sự thích ứng di truyền đa dạng dưới các điều kiện môi trường khác nhau, cùng với năng suất sinh trưởng và sinh sản mạnh mẽ, giúp nó hình thành các bãi đồng đều và chi phối cao độ, trở thành loài xâm hại gây rối loạn cộng đồng thực vật bản địa. Một số nghiên cứu chỉ ra các tương tác hoá học độc hại như allelopathy có vai trò quan trọng trong khả năng xâm hại của loài này.

Hóa chất và hoạt chất chống oxi hóa

Từ các trích xuất khác nhau của lá dã quỳ, bao gồm cả chiết xuất nước, metanol và dichloromethane, được xác định nội dung tổng phenolic và flavonoid, cũng như khả năng bổ sung các hoạt chất chống oxi hóa. Chiết xuất nước đã chứng minh khả năng ức chế sản xuất lipid hydroperoxide trong huyết tương một cách đáng kể và tỉ lệ thuận với nồng độ ^[1]. Dựa trên kết quả về nội dung phenolic và flavonoid cũng như hoạt tính kháng dẫn, chiết xuất nước được sử dụng cho các thí nghiệm tiếp theo ^[1].

Tác dụng chống viêm và giảm đau

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng Tithonia diversifolia thường xuyên được sử dụng trong y học dân gian để điều trị áp xe, nhiễm trùng vi khuẩn, đục rắn, sốt rét và tiể đường ^[2]. Các tính chất chống viêm và chống sốt rét đã được xác định bằng các phương pháp thích hợp thích ứng, nhưng liều lượng có hiệu quả đã cho thấy tác dụng độc hại đối với động vật thí nghiệm ^[2]. Chiết xuất metanol từ lá dã quỳ khô đã được điều tra về hoạt tính chống viêm và giảm đau. Chiết xuất (50-200 mg/kg, đi qua đường miệng) gây ức chế theo liều lượng của sưng tay do carrageenan gây ra và viêm khối u do cotton pellet ở chuột ^[3]. Ở cùng các liều lượng này, hiệu ứng giảm đau cũng được quan sát tại thời gian chờ trên bàn thờ nhiệt (55°C) cũng như ở cả giai đoạn sớm và muộn của phản ứng nhức tay do formalin gây ra ở chuột ^[3].

Yếu tố sinh học liên quan đến tính xâm hại

Tithonia diversifolia hình thành các câu lạc địa cao mật độ và đậc đặc. Những đặc điểm đời sống như khả năng thích ứng cao với sự đa dạng di truyển gen dưới các điều kiện môi trường khác nhau, cùng với năng suất sinh trưởng và sinh sản mạnh mẽ, có thể góp phần vào sự thành công trong việc xâm hại và tăng dân số ở khu vực được giới thiệu ^[4]. Các chứng cứ đã tích lũy trong nghiên cứu cho thấy vai trò của các hợp chất tham gia vào đặc điểm xâm hại của loài này ^[4].

Lưu ý

Hiệu quả điều trị bằng Dã quỳ còn hạn chế và chưa có đủ bằng chứng lâm sàng. Các tác dụng phụ và độc tính đã được báo cáo ở liều lượng cao ^[2]. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược liệu khi cân nhắc sử dụng liệu pháp này.