Dâu gai: thành phần và cơ chế tác động

Giới thiệu chung

Dâu gai (Maclura tricuspidata) là cây thân liễn, sần gai, lá kép, thường trồng làm rào chắn hoặc cây xanh. Quả chín có màu tím đỏ, vị ngọt thanh, chứa nhiều dịch thực. Theo nghiên cứu, trích xuất và các hỡp chất phytophenolic từ quả dâu gai có khả năng ức chế hoạt tính một số enzyme liên quan đến béo phúi như lipase, alpha-amylase, beta-glucosidase, phosphodiesterase IV, alkaline phosphatase và citrate synthase. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu dựa trên kiểm nghiệm in vitro, chưa có chứng minh rõ tác dụng lâm sự ở con người. Gen nền mặt của dâu gai đã được xác định hoàn chỉnh, hỗ trợ cho nghiên cứu phân lập và nhận dạng chất rừng.

Các hoạt chất chính

Theo nghiên cứu, năm hợp chất hoạt chất chính được xác định từ quả dâu gai bao gồm daidzein, luteolin, alpinumisoflavone (AI), 6,8-diprenylgenistein (DG) và warangalone (WA), được phát hiện thông qua phương pháp LC-Q/TOF-MS ^[1]. Ngoài ra, từ quả dâu gai chín và chưa chín cũng đã được cô lập tổng cộng 34 hợp chất bằng các phương pháp thí nghiệm vi mô khác nhau, trong đó có nhiều dẫn xuất từ nhóm phenolic và flavonoid ^[2]. Nội dung tổng hợp các hợp chất này có thể thay đổi tùy thuộc vào giai đoạn chín và bộ phận thực vật được sử dụng ^[2].

Cơ chế đã biết

Các hợp chất phytophenolic từ quả dâu gai đã được chứng minh có khả năng ức chế hoạt tính của một số enzyme liên quan đến béo phúi, bao gồm pancreatic lipase, alpha-amylase, beta-glucosidase, phosphodiesterase IV, alkaline phosphatase và citrate synthase ^[3]. Trong nghiên cứu này, các hợp chất này được đề xuất như một inhibitor ngưng tụy chống lại các enzyme mục tiêu thông qua nghiên cứu kinetics ^[3]. Hai hợp chất WA và DG cũng được chứng minh có khả năng đảo ngược tác động gây tổn thương do glucose cao (HG) trong tế bào máu ngoại biên nhân (HUVECs), gợi ý tiềm năng bảo vệ cho các triệu chứng tiểu đường ^[1]. Ngoài ra, các dẫn xuất isoflavonoid từ quả dâu gai chưa chín cũng cho thấy hoạt tính chống alpha-glucosidase và khả năng chống oxy hóa ^[2].

Tác dụng liên quan đến tiểu đường

Nghiên cứu mạng lưới dược phẩm (network pharmacology) đã được thực hiện để làm rõ cơ chế hành động tiềm năng của các hợp chất từ dâu gai, trong đó Hsp90 được đề cập như một mục tiêu liên quan ^[1]. Các hợp chất như daidzein, luteolin, AI, DG và WA đều được xác định là có hoạt tính chống tiểu đường và chống oxy hóa ^[1]. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện tại vẫn dựa trên kiểm nghiệm in vitro, chưa có nghiên cứu lâm sự trên con người để khẳng định hiệu quả điều trị thực sự.

Kết luận

Dâu gai chứa nhiều hoạt chất phytophenolic và các hợp chất tự nhiên như daidzein, luteolin, AI, DG và WA, có hoạt tính ức chế enzyme liên quan đến hấp thu chất béo và đường, cũng như hoạt tính chống tiểu đường và chống oxy hóa ở mô hình in vitro ^[2][1][3]. Tuy nhiên, do thiếu chứng minh lâm sự trên con người, người dùng không nên tự ý dùng để điều trị bệnh tiểu đường hoặc béo phúi. Khi có nhu cầu sử dụng liệu pháp bổ trợ, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược liệu chuyên môn.