Liều lượng và cách bảo quản Củ mài

Củ mài (Dioscorea hamiltonii): Thông tin dược liệu và lưu ý sử dụng

Củ mài (Dioscorea hamiltonii), còn gọi là hoài sơn, sơn dược, chỉnh hoài, là loài củ của cây dây leo thuộc họ Củ nâu (Dioscoreaceae). Cây mọc nhiều ở vùng miền núi, có rễ củ hình trụ dẹt, dài 30–50cm. Củ giàu tinh bột, chất nhầy, glucose, protein, acid amin, saponin, cholin và sinh tố C. Trong y học cổ truyền, rễ củ được dùng làm thuốc bổ, hỗ trợ chống lão suy, ngừa bạc tóc sớm, bổ thận, kiện tỳ.

Thành phần hoá học và hoạt tính sinh học

Nghiên cứu phân tích sáu loài Dioscorea bao gồm cả D. hamiltonii cho thấy lidocaine là hợp chất chính thống kê tìm được qua GC-MS. Lidocaine cũng được phát hiện ở mức độ thấp hơn trong 11 loài khác. Xét nghiệm MTT cho thấy không độc hại trong tế bào PBMCs của tất cả các mẫu đã nghiên cứu. Hoạt tính sinh học được đánh giá trên hai dòng tế bào ung thư bằng các phương pháp MTT và comet assay. Ngoài ra, các dẫn xuất của Dioscorea còn được khảo sát về hiệu quả dược liệu tiềm năng trong điều trị un cancer, như một thuốc trừ sâu tự nhiên và sản phẩm thực phẩm ^[1].

Liều dùng và cách dùng

Theo y học cổ truyền, củ mài thường được dùng sau khi luộc hoặc hầm. Liều dùng tham khảo khoảng 15–30g cho một liần. Củ có thể cắt lát mỏng, cho vào nồi đất hoặc nồi hầm, thêm nước vừa ngập, hầm khoảng 1–2 tiếng cho đến khi chín mềm, sau đó uống nước dùng và ăn phần thịt củ. Một số cách dùng khác bao gồm xay nhuyễn củ thành hỗn hợp, cho vào nước dùng hoặc dùng kèm với thảo mộc khác như gừng hoặc nhục đận.

Bảo quản và lưu ý quan trọng

Củ mài nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt và ánh nắng trực tiếp. Sau khi mua về, nên bảo quản trong ngăn lạnh tủ lạnh nếu dùng trong thời gian ngắn (1–2 tuần), hoặc có thể đông lạnh để bảo quản lâu dài. Trước khi sử dụng, rửa sạch vỏ củ và cắt bỏ phần hư hỏng nếu có.

Lưu ý quan trọng: Một số sản phẩm thị trường đã bị phát hiện là nhập khẩu khoai mì và "gán nhãn" thành hoài sơn, gây lo ngại về chất lượng và an toàn. Người dùng nên mua sản phẩm từ nguồn uy tín, có giấy chứng nhận xuất xứ rõ ràng. Trước khi sử dụng lâu dài hoặc điều trị bệnh lý cụ thể, nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

Tham khảo

^[1] The Unique Substance, Lidocaine and Biological Activity of the Dioscorea Species for Potential Application as a Cancer Treatment, Natural Pesticide and Product (2021).